يکشنبه ، 28 آبان 1396
 
 
توقف
منوي بم
معرفي بم
تاريخچه بم
نقشه جغرافيايي بم
تصاوير بم
لوح ثبتي بم
پلان مديريتي بم
معرفي اعضا بم
معرفي بالاترين مقام بم
پلان مديريتي بم

پیشینه طرحهای مدیریتی بم :

   تا پیش از تهیه طرح جامع مدیریت اثر میراث جهانی بم و منظر فرهنگی آن، در شورای عالی معماری و شهرسازی 4 بار اقدام به تهیه طرح مدیریتی برای بم شده بود:

طرح جامع بم (سال 1355)

طرح جامع شهرستان بم (سال 1376)

طرح جامع شهر بم (سال 1376)

طرح ویژه ساختاری و تفصیلی شهر بم (سال 1384)

   پس از زلزله، طرح جامع شهر بم فاقد اعتبار میگردد و بجای آن طرح مدیریت اضطراری، تدوین و برای محافظت از بم به اجرا گذاشته میشود. این طرح در کارگاه بین المللی نجات بخشی بم که از تاریخ 29 فروردین تا 1 اردیبهشت 1383 در بم برگزار گردید به تصویب میرسد و به بیانیه بم معروف است. در این بیانیه بر 8 موضوع تاکید شده است:

1)       حفاظت از اهمیت تام ارگ و بستر آن

2)       حفاظت از شخصیت و میراث ملموس و نا ملموس شهر و منظر

3)       رعایت میراث در فرآیند نجات بخشی و توسعه آتی بم

4)       حفظ و تقویت سنت معماری گلین

5)       محافظت و پیشگیری از خسارت به میراث معماری گلین در نواحی لرزه خیز

6)       استمرار همکاری برای تحقق اهداف حفاظتی

7)       استمرار بهره گیری از بیانیه و توصیه ها و تاکید بر اجرای آنها با اولویت تاسیس مرکز پژوهشی دائمی برای ارگ بم

8)       توصیه برای اقدامات فوری، کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت

اقدامات فوری:

مستندسازی، تشخیص خطرهای اولیه و استحکام بخشی های اضطراری

ایمن سازی و تثبیت بخشهایی از ارگ که در برابر پس لرزه ها آسیب پذیرند

تامین دسترسی کافی با طراحی سنجیده و ایمن جهت عموم

 

اقدامات کوتاه مدت (1383 تا 1384):

تعریف معیارها و رویه های آواربرداری

توجه به چشم اندازهای فرهنگی پیرامون ارگ در تهیه طرح جامع و توجه به عرصه و حریم پیشنهادی

اقدامات میان مدت (1383 تا 1389):

تهیه و اجرای طرح مدیریت محوطه ارگ و محیط پیرامون بگونه ای که با طرحهای جامع و تفصیلی بازسازی بم سازگار باشد

تهیه برنامه حفاظتی جامع مطابق با منشورهای بین اامللی

اجرای نظام بارز مدیریت اطلاعات برای دسترسی آسان به اطلاعات و پرهیز از تلاشهای تکراری

اقدامات بلند مدت (1383 تا 1398):

تعیین و ارزیابی اهداف برنامه مدیریت محوطه ارگ و اثربخشی راهکارهای موجود و سازگاری با نتایج قابل انتظار از طرح جامع تفصیلی

انجام بررسیهای علمی در مورد حفاظت و مرمت میراث گلین منجر به تعریف روشهای بهینه برای استفاده از معماری گلین در نواحی لرزه خیز و متناسب با نیازهای روز 

 

 

طرح جامع مدیریت اثر میراث جهانی بم و منظر فرهنگی آن :

   تهیه این طرح دستاورد همکاری کارشناسانی از مجموعه های زیر در قالب برگزاری 6 نشست در حد فاصل آبان 85 تا فروردین 86  بوده است:

سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری

پایگاه میراث جهانی بم

دفتر منطقه ای یونسکو در تهران (با دعوت از مشاوران ایرانی و بین اامللی)

فرمانداری بم

شهرداری و شورای اسلامی شهر بم

دانشگاه آزاد بم

استانداری کرمان

وزارت آموزش و پرورش

وزارت کشور

وزارت امور خارجه

وزارت مسکن و شهرسازی

وزارت جهاد کشاورزی

وزارت نیرو

معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی

سازمان حفاظت محیط زیست

سازمان آموزش فنی و حرفه ای

سازمان نظام مهندسی

ستاد بازسازی بم

 

در طرح جامع مدیریت بم و منظر فرهنگی آن بر روی 9 اقدام تاکید شده است:

1)       تهیه چارچوب نهادی و قانونی برای مدیریت جامع بم و منظر فرهنگی آن

2)       مدیریت منطقه ای بم و منظر فرهنگی آن

3)       پژوهش درباره میراث و سرمایه های باستانشناسی

4)       نظارت بر توسعه شهری در بم و منظر فرهنگی آن

5)       پاسداری و احیاء میراث مصنوع

6)       پاسداری از میراث فرهنگی نا ملموس

7)       مدیریت محیط زیست بم و منظر فرهنگی آن

8)       مدیریت گردشگری بم و منظر فرهنگی آن

9)       مدیریت آمادگی در برابر خطر و کاهش اثر سوانح

 

تهیه چارچوب نهادی و قانونی برای مدیریت جامع بم و منظر فرهنگی آن

شاخص

مدت

توضیح

تصویب طرح جامع مدیریت بم توسط شورای عالی معماری و شهرسازی

کوتاه مدت

 

تشکیل کار گروه برای مدیریت منطقه ای بم و منظر فرهنگی

کوتاه مدت

فرماندار بم، رئیس این کار گروه است. اعضای گروه میبایست از مقامات محلی و کشوری دست اندر کار در اثر میراث جهانی باشند

تاسیس اداره یا دفتر برنامه ریزی و مدیریت بم و منظر فرهنگی

کوتاه مدت

این دفتر در اصل، دبیرخانه کارگروه میباشد که میتواند در محل فرمانداری تشکیل شود

 

 

مدیریت منطقه ای بم و منظر فرهنگی

شاخص

مدت

توضیح

تشکیل کمیسیون مدیریت منطقه ای

میان مدت

تقویت جایگاه کار گروه مدیریت منظر فرهنگی

تشکیل گروه کارشناسی

میان مدت

 

تهیه طرح مالی

میان مدت

 

حمایت قانونی از سرمایه های فرهنگی

بلند مدت

ایجاد روابط مناسب با سرمایه گذاران و مطلع کردن آنها نسبت به منابع میراثی موجود و حفظ کاربرد تمامی اراضی کشاورزی و باغات. ترویج کشاورزی و توسعه اقتصادی پایدار در منطقه

تعیین منظر فرهنگی شهرستان بم

بلند مدت

شناسایی و تصویب رسمی ناحیه ای که باید در منظر فرهنگی بم قرار گیرد

تاسیس دفتر برنامه ریزی و مدیریت

بلند مدت

 

تکمیل و اجرای طرح ساختاری منطقه ای

بلند مدت

 

 

 

پژوهش درباره میراث و سرمایه های باستانشناسی

شاخص

مدت

توضیح

تکمیل فتوگرامتری اسکن لیزری ارگ بم

کوتاه مدت

 

تکمیل نقشه های معماری ارگ بم

کوتاه مدت

 

تلفیق سه بعدی عکسهای هوائی ارگ بم پیش از زلزله

کوتاه مدت

 

گمانه زنی باستانشناسی بخش غربی مدرسه یونیسف

کوتاه مدت

 

شناسائی محوطه ها و یادمانهای باستانی مهم

کوتاه مدت تا میان مدت

 

ادامه مطالعات باستانشناسی در عامه نشین و حاکم نشین ارگ بم

 

 

تکمیل بررسی هوائی باغچمک، تل آتشی و محوطه های باقیمانده

کوتاه مدت تا میان مدت

ترتیب دادن پرواز برای عکسبرداری هوائی

تکمیل بررسی حصار پیرامونی ارگ

کوتاه مدت تا میان مدت

با نگاه ویژه به برج 1 و 7

بررسی کامل یافته های باستانشناسی

کوتاه مدت تا میان مدت

ایجاد موزه سفال

بررسی باستانشناسی قلعه های مهم

کوتاه مدت تا میان مدت

 

بررسی باستانشناسی ابارق

کوتاه مدت تا میان مدت

 

بررسی کوشک رحیم آباد و باغ و شبکه آبرسانی

کوتاه مدت تا میان مدت

 

ادامه مطالعات در هیدرولوژی و هیدروگرافی

کوتاه مدت تا میان مدت

 

ادامه بررسی و کاوش باستانشناسی در شهر بم

میان مدت

مطالعه نظام آبرسانی کهن، مطالعه بخشهائی از حصار شهربست

تفسیر یافته های باستانشناسی

میان مدت

 

تکمیل کاوشهای باستانشناسی باغچمک

میان مدت

 

تکمیل مطالعات باستانشناسی بیدران و دارزین

میان مدت

 

بررسیهای کلی باستانشاسی در نرماشیر

میان مدت

 

مطالعه جانوری و گیاهی از دید باستانشناسی

میان مدت تا بلند مدت

 

تکمیل مطالعات باستانشناسی ناحیه گسل بم

بلند مدت

شمال گسل ( شبکه قنات، بقایای کانال، روستای قرون وسطائی مجاور مخازن آب)

مرکز گسل( قلعه چلچراغ، قلعه هشت برج، نواحی پوشیده از سفال)

جنوب گسل (اطراف قلعه هخامنشی و هشت برج، بقایای کانال)

 

 

نظارت بر توسعه شهری در بم و منظر فرهنگی آن

شاخص

مدت

توضیح

تهیه ضوابط طراحی و دستورالعمل برای بناهای مسکونی و  تجاری (ارتفاع، نما، عقب نشینی و ...) و اجرای چند نمونه شاخص و الگویی

کوتاه مدت تا میان مدت

مشخص کردن منابع میراثی شهرستان اعم از مصنوع و طبیعی و قرار دادن اطلاعات در اختیار کار گروه، مقامات مسئول و پژوهشگران و افراد علاقه مند

تهیه و پخش راهنماهای شهرسازی به زبان ساده برای عموم و انبوه سازان

کوتاه مدت تا میان مدت

استحکام بخشی سازه ای و بهسازی قابلیت زندگی در بناهای سنتی و جلوگیری از لطمه دیدن ارزشهای فرهنگی و محیطی با مد نظر قرار دادن مدیریت بازدید و گردشگری

 

 

پاسداری و احیاء میراث مصنوع

شاخص

مدت

توضیح

تهیه چارچوب راهبردی برای حفاظت از یادمانهای معماری، محوطه ها و بقایای باستانشناسی، قنوات دایر و بایر، باغات و مزارع و حصارهای چینه ای آنها و بازبینی سالانه

کوتاه مدت تا بلند مدت

پژوهش در فنون استوارسازی و استحکام بخشی ساختارهای آسیب دیده/ مستندسازی و تهیه طرحهای حفاظتی/ دخالت در بهترین سطح ممکن/ پژوهش در عموم ویژگیهای مرتبط با مصالح و سازه های خشتی و عوامل تهدید کننده/ تعیین وضعیت قانونی عوامل تاثیر گذار/ پایش و بازرسی/ تعیین اولویت بندی پروژه ها/  احیاء از طریق کاربری مجدد/ تشکیل کارگاههای آموزشی/ چاپ نتایج فعالیتها/ گردآوری اعانه کافی از منابع ملی و بین المللی

استحکام بخشی اضطراری و ایمن سازی بخشهائی از ارگ که در برابر پس لرزه ها آسیب پذیرند

کوتاه مدت تا میان مدت

 

تامین شرایط دسترسی کافی به ارگ با طراحی مناسب و امن برای استفاده کارشناسان و عموم مردم

کوتاه مدت تا میان مدت

 

حمایت از نواحی باستانی واقع در محوطه میراث جهانی در خارج از ارگ

کوتاه مدت تا میان مدت

 

توسعه آزمایشگاه مهندسی خشت برای آزمایش ویژگیهای سازه ای و غنی کردن سنت معماری خشتی

میان مدت

تهیه مدل سازه ای برای پاسخگوئی به مسائل فنی و مهندسی

تکمیل آواربرداری ارگ بم

میان مدت

 

تکمیل اقدامات حفاظتی اضطراری

میان مدت

 

تکمیل 50% برنامه های استحکام بخشی

میان مدت

 

تهیه برنامه منظم پایش و مستندسازی محوطه های منظر فرهنگی

کوتاه مدت تا بلند مدت

تهیه نقشه های توپوگرافی/ تهیه سامانه اطلاعات جغرافیائی GIS/ تهیه نقشه های زمین شناسی در مقیاس 1 به 25000/ تهیه نقشه های ژئومورفولوژی/ تهیه نقشه فتوگرامتریک سه بعدی ارگ و بخشهائی از شهر پیش از خرابی بر اثر زلزله/ تهیه نقشه کلی سه بعدی دیجیتال ارگ/ مطالعات زمین شناسی، آب شناسی، زلزله شناسی، زیست محیطی

تاسیس مرکز اسناد

میان مدت تا بلند مدت

 

تکمیل 5 پروژه آزمایشی استحکام بخشی و مرمت  در ارگ بم

میان مدت تا بلند مدت

 

ایجاد محل اقامت دائمی برای دفاتر، سکونت، موزه، انبار، مهمانخانه، مطالعه یافته ها، وسائل نقلیه و سایر تجهیزات، فراهم نمودن تسهیلات برای بازدید کنندگان (پارکینگ، پذیرش، دستشوئی، آبخوری و...)/ ایجاد مرکز معرفی/ ایجاد نمایشگاه و فروشگاه صنایع دستی/  ایجاد راهنمای سمعی/ نورپردازی/ نصب نمایش واقعیت مجازی در یخدان

میان مدت تا بلند مدت

 

تضمین سطح مناسب نگهبانی و امنیت برای ارگ و محوطه های دور افتاده

بلند مدت

 

 

 

 

پاسداری از میراث فرهنگی نا ملموس

شاخص

مدت

توضیح

تکمیل مطالعات مردم شناسی

میان مدت

 

تهیه طرح برنامه آموزشی جهت مدیران میراث فرهنگی نا ملموس

میان مدت

 

ایجاد دفتر ثبت میراث فرهنگی نا ملموس برای پاسداری از این میراث و انجام مطالعات مرتبط و تهیه و تصویب رهنمودهای مناسب

میان مدت تا بلند مدت

 

ایجاد ساز و کارهای مشوق و پشتیبان برای تقویت بخش صنایع دستی

میان مدت تا بلند مدت

 

برگزاری جشنواره و بهره گیری از مراسم جهت ترویج میراث فرهنگی نا ملموس

میان مدت تا بلند مدت

 

 

 

مدیریت زیست محیطی بم و منظر فرهنگی

شاخص

مدت

توضیح

اعمال روندهای ارزیابی تاثیر زیست محیطی برای تمام پروژه های توسعه در بم

کوتاه مدت تا میان مدت

 

برنامه ریزی برای برداشتن آوار زلزله از منظر فرهنگی و بستر رودخانه ها

کوتاه مدت تا میان مدت

 

مدیریت منابع طبیعی

کوتاه مدت تا بلند مدت

اطلاع رسانی و افزایش سطح آگاهی مقامات و مردم/ تضمین تداوم تعادل اکوسیستم طبیعی بویژه نگهداری نظام آبرسانی سنتی/ نگهداری قنوات بعنوان اساس مدیریت آبرسانی در منظر فرهنگی/ شناسائی منابع آب و پاسداری و پایش کیفیت آبها/ حذف صنایع متضاد با ارزشهای زیست محیطی بویژه در نواحی جنوبی بم/ بازرسی شبکه لوله های آب/ بازسازی شبکه های پخش آب/ بهسازی کیفیت آب قنوات و چاهها/ توان بخشی قنوات و چاهها/ اجباری شدن سپتیک تانک برای همه پروژه ها در جنوب غربی بم و روی منابع آب زیرزمینی/ نصب توالت صحرائی برای کارهای عمرانی/ توان بخشی زیربناهای آب و فاضلاب/ شناسائی منابع و صنایع آلاینده/ مطالعه تاثیر شاهراه کرمان به زاهدان در منطقه بم و نرماشیر بر محوطه های باستانی و بطور کلی جلوگیری از کشیدن جاده هائی که موجب تخریب بقایای باستان شناسی و زیستگاههای سنتی میگردد/ مطالعه شبکه های جاده ای در حال و آینده/ تبادل اطلاعات همه جانبه با سازمان حفاظت محیط زیست/ مطالعه امکان سنجی پیشگیری از توسعه شهری به سمت جنوب غرب/ مستندسازی و ساماندهی کابلهای برق و مخابرات در کشتزارها/ امکاسنجی جابجائی صنایع آلاینده/ اجبار به تهیه طرح مدیریت زیست محیطی و بحران برای همه پروژه ها/ تلاش برای الحاق کوههای جبال بارز به مناطق حفاظت شده برای حیات وحش/ توجه به اکوتوریسم/ کمربند سبز در پیرامون شهر برای مقابله با طوفان شن/ بهسازی سیستمهای زه کشی/ جلوگیری از تغییر کاربری اراضی/ حفظ درختان نخل و کاشت نخل های جدید و سایر درختان سازگار/ بازرسی و ساماندهی کارگاههای تولید شن/ جلوگیری از ساخت و ساز در حریم گسل  

 


 

مدیریت گردشگری بم و منظر فرهنگی

شاخص

مدت

توضیح

ایجاد سامانه دقیق جمع آوری داده ها

میان مدت تا بلند مدت

جمع آوری داده های معتبر درباره بازدید کنندگان/ ایجاد سیستم مدیریت اطلاعاتی MIS برای شهرستان

ایجاد معیارهائی برای ارزیابی توانمندیهای گردشگری آثار و تاثیرات متقابل و بالقوه  گردشگری

میان مدت تا بلند مدت

مطالعه مشکلات اداری موجود/ مطالعه مشکلات راهنمایان محلی/ مطالعه تاثیرات گردشگری بر آثار میراثی، جوامع محلی و محیط زیست/ مطالعه گنجایش پذیری بازدید کنندگان در نقاط کلیدی/ مطالعه وضعیت گردانندگان تورها/ تهیه محصولات گردشگری مطابق با علایق گردشگران و قابلیت سودآوری برای جوامع محلی/ پیشنهاد مسیرهای گردشگری متعدد به گردانندگان تورها برای گردش در سطح شهرستان/  سیاستگذاری برای احیاء آثار دارای مالکیت خصوصی/ تشکیل کمیته توسعه گردشگری زیر نظر کار گروه مدیریت منظر فرهنگی/ توجه به مشارکت بخش خصوصی در عموم زمینه ها/ بهینه کردن شرایط حضور و اقامت گردشگران در شهرستان (پرواز، راه آهن، جاده، هتل، رستوران، خدمات پزشکی، سرویسهای بهداشتی، علائم گردشگری در طول مسیر بازدید و ...)/ بهره گیری از خانه های تاریخی مرمت شده برای ارائه خدمات ویژه به گردشگران

تهیه طرحی یکپارچه برای معرفی و ارائه محوطه های واقع در منظر فرهنگی

میان مدت تا بلند مدت

تهیه طرح مدیریت گردشگری/ تهیه فهرست تهدیدات موجود برای سرمایه های میراثی شهرستان/ توجه به شاخص های مناسب پایش برای ارزیابی: نشانه های آلودگی انسانی، مزاحمت برای حیات وحش، میزان رضایت یا نا رضایتی بازدید کنندگان، نحوه آگاهی رسانی، فرسایش فعال میراث مصنوع و بقایای باستانشناسی/ تاسیس موزه/ تهیه و عرضه اطلاعات در قالب: کتاب، نقشه، بروشور، تابلو، استفاده از راهنمایان آموزش دیده و برگزاری برنامه های فرهنگی/ توجه به ایجاد دسترسی به نواحی میراثی برای معلولین/ ایجاد دفتر اطلاعات گردشگری/ بهره گیری از خانه های تاریخی مرمت شده برای ارائه خدمات ویژه به گردشگران

 

 

مدیریت آمادگی در برابر خطر و کاهش اثر سوانح

شاخص

مدت

توضیح

تهیه طرح مدیریت آمادگی در برابر خطر

کوتاه مدت تا بلند مدت

شناسائی عوامل خطر و تاثیر سوانح طبیعی غالب در منظر فرهنگی

زلزله: سازه دهای تاریخی و آبی

سیل: کشتزارها و سازه های خشتی

توفان شن: کشتزارها

خشکسالی: کشتزارها و قنوات

.........................................................................................

اقدامات برای کاهش خطر بسته به نوع سوانح

زلزله: بکارگیری تجهیزات نوین در سازه های تاریخی و ساختن سازه های مقاوم در برابر زلزله

سیل: ساختن سدهای خاکی، پاکسازی و ساختن آبراه های طبیعی

توفان شن: گسترش کمربند سبز با گیاهان بومی

خشکسالی: مدیریت موثر آبرسانی و کشاورزی با حفظ قنوات

ایجاد سامانه های زنگ خطر سریع

.........................................................................................

آگاهی دهی برای ایجاد حداکثر مشارکت در تهیه و اجرای طرح آمادگی بویژه از جانب بخش خصوصی/ شکل گیری گروه های واکنش اضطراری/ برگزاری و سازماندهی  مانورها