چهارشنبه ، 04 مرداد 1396
 
 
توقف
منوي گنبد قابوس
معرفي گنبد قابوس

 

گنبد قابوس یکی از بناهای شاخص و ممتاز در معماری دوره اسلامی است.این بنا در منطقه گرگان هم یادمان برای شهر گرگان/جرجان و هم سازنده آن قابوس بن وشمگیر است.
 مصالح اصلی بنا از آجر(معمولي و ريشه دار در بام) و گچ است ارتفاع بنا از پی تا سقف 62/88 متراست. ضخامت دیوار آن 80/4 متر است.
بدنه مدور بیرونی گنبد قابوس داراي 10 ترك(همانند ستاره ده پر) است. اين تَرْك ها كه در اطراف آن و به فواصل مساوي از يكديگر قرار دارند، از پاي بست بنا شروع و تا زير سقف گنبدي ادامه مي يابد که این کشیدگی بلندای بنا را نمایان  تر می نماید. ارتفاع بدنه971/36 متر و پی بنا 82/9متر است. بنا دارای گنبد مخروطی به ارتفاع 87/15 متر است که در قسمت شرقی آن روزنه ای تعبیه گردیده است. محيط درونی 144/30متر و محيط بیرونی آن 288/60 متر است.
 ورودی بنا در سمت شرقی است که در سر هلالی آن، گلویی مقرنسی قرار دارد که به نظر می رسد یکی از نخستین کاربرد و توسعه ی این نوع تزئینات در معماری اسلامی ایران بوده است.
دو ردبف کتیبه در بدنه بنا در قاب های مستطیلی به طور قرینه در بالا و پائین تکرار شده است. که به  خط کوفی بنّایی(معقلی) در عین سادگی کاملاً خوانا و برجسته هستند شروع کتیبه از ضلع شرقی ورودی بنا است متن كتيبه در هر يك از قاب به شرح زير است:
1- بسم الله الرّحمن الرّحيم 2- هذا القصر العالي 3- الامير شمس المعالي 4- الامير بن الامير 5- قابوس بن وشمگير 6- امر ببنائه في حياته 7- سنه سبع و تسعين 8- و ثلثمائه قمريه 9- و سنه خمس و سبعين 10- و ثلثمائه شمسيه.
 متن کتیبه برگردان به فارسی: 1- به نام خداوند بخشنده مهربان 2- این است کاخ باشکوه 3- امیر شمس معالی 4- امیر پسر امیر 5- قابوس فرزند وُشمگیر 6- فرمان داد به ساخت آن در زندگی خویش 7- سال نود و هفت 8- و سیصد قمری 9. و سال هفتاد و پنج 10- سیصد(خورشیدی)
متن کتیبه ها نشان می دهد که بنا در زمان خود قابوس بن وشمگير ساخته شده و تاریخ ساخت آن سال 397 قمری و سال 375 شمسی یزدگردی است که برابر با 385 هجری شمسی و 1006/1007ميلادی است.